Uzm. Dr. Tuncay Altun: HİPERTANSİYON

0
679

Yaşamı ciddi anlamda tehlikeye sokan hastalıklar arasında yer alan hipertansiyon; beyin kanaması ve felç, gözde görme kaybı, kalp yetmezliği ve kalp krizi, böbrek yetmezliği gibi hastalıklara da zemin hazırlıyor. Öncelikle fiziksel egzersizle önlenebilen hipertansiyon, ilerlediği durumlarda da ilaç tedavisiyle müdahale edilip durdurulabiliyor. Çankaya Yaşam Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Uzm. Dr. Tuncay Altun, hipertansiyonla ilgili merak edilenleri anlattı.

“Hipertansiyon” ya da tansiyon yüksekliği nedir?
Tansiyon ya da kan basıncı, kalbin kanı pompalarken damar cidarında oluşturduğu basınçtır ve mm cıva (Hg) olarak ifade edilir. Bu basıncın istenilen değerlerin üzerinde olması durumu ise hipertansiyon olarak tanımlanır. Kan basıncı sistolik (halk arasında büyük tansiyon) ya da kalbin kanı pompalarken oluşturduğu basınç ve diastolik (halk arasında küçük tansiyon) ya da kalbin kan pompalamaya ara verdiği dönemdeki basınç olarak iki farklı değerden oluşur. Normal kan basıncı değerleri sırasıyla sistolik için en çok 130 mm Hg, diastolik için ise en çok 85 mm Hg olmalıdır, bu değerler normal kan basıncı değerleridir. Sınırda normal değerler ise sistolik kan basıncı için 130-139 mm Hg, diastolik kan basıncı içi ise 85-89 mm Hg’dır. Hipertansiyon sınırı ise sistolik kan basıncı için 140 mm Hg, diastolik kan basıncı için ise 90 mm Hg’dır.

Hipertansiyon neden olur?
Günlük yüksek tuz alımı, stres, obezite, ailede hipertansiyon öyküsünün bulunması gibi genetik faktörler, şeker hastalığı, hareketsiz yaşam tarzı, kalsiyum, potasyum, magnezyum gibi elementler içeren besinlerin günlük olarak yetersiz tüketilmesi hipertansiyon nedenleri arasında sıralanabilir. Ayrıca tiroit hastalıkları, böbrek üstü bezi tümörleri, böbreğe giden damarlarda daralma, aort darlıkları, genetik bozukluklar da hipertansiyonu tetikleyici faktörlerle ortaya çıkabilmektedir. Doğum kontrol hapları, bazı ağrı kesici türleri de kan basıncını yükseltip hipertansiyona neden olmaktadır. Hastaların büyük bir kısmında nedeni belirlenemese de yüksek kan basıncı mutlaka kontrol altına alınmalı ve hipertansiyon nedenleri iyi araştırılmalı ve kan basıncı ideal düzeye düşürülmelidir.

Hipertansiyon için risk faktörleri nelerdir?
Bir dizi risk faktörü, hipertansiyon olasılığını artırır.
Yaş: Hipertansiyon, 60 yaşın üzerindeki kişilerde daha yaygındır. Yaşla birlikte, arterler sertleştikçe ve plak birikmesi nedeniyle daraldıkça tansiyon artabilir.
Etnisite: Bazı etnik gruplar hipertansiyona daha yatkındır.
Obezite: Aşırı kilolu veya obez olmak önemli bir risk faktörüdür.
Alkol ve tütün kullanımı: Düzenli olarak aşırı alkol tüketmek ve tütün ürünleri kullanmak kişinin kan basıncını artırabilir.

Cinsiyet: Yaşam boyu risk erkekler ve kadınlar için aynıdır ancak erkekler genç yaşta hipertansiyona daha yatkındır. Prevalans, yaşlı kadınlarda daha yüksek olma eğilimindedir.
Mevcut sağlık koşulları: Kardiyovasküler hastalık, diyabet, kronik böbrek hastalığı ve yüksek kolesterol düzeyleri, özellikle insanlar yaşlandıkça hipertansiyona neden olabilir.
Diğer katkıda bulunan faktörler ise şunlardır: Fiziksel hareketsizlik, işlenmiş ve yağlı gıdalarla ilişkili tuz oranı yüksek yiyecekler, düşük potasyumlu diyetler, bazı hastalıklar ve ilaçlar.

Hipertansiyon belirtileri nelerdir?
En belirgin hipertansiyon belirtileri arasında aşırı yüksek kan basıncına bağlı olarak baş ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı, çarpıntı, göğüs ağrısı, görmede bozukluk oluşabilir. Ayrıca hipertansiyon belirtileri arasında; halsizlik, yorgunluk, burun kanaması, kulaklarda çınlama, yürüme ve merdiven çıkmada zorlanma da sayılabilir.

Hipertansiyonun ne gibi zararları vardır?
Hipertansiyon; beyin kanaması ve felç, gözde görme kaybı, kalp yetmezliği ve kalp krizi, böbrek yetmezliği, bütün damarlarda da daralmalara neden olabilir. Kan basıncı değerleri normal sınırlarda tutulursa hipertansiyon hastaları bu sayılan hastalıklardan korunurlar.

Kan basıncı ölçülürken nelere dikkat edilmeli?
Kan basıncı ölçülmeden önce en az 5 dakika dinlenmelisiniz, son yarım saat içinde kafeinli içecekler veya sigara içmemiş olmalısınız. Tansiyon aletiniz kolunuzun çevresini ve boyunu yeterli olarak sarmalıdır, dinleme cihazını (stetoskop) tansiyon aletinin manşonu altına sokmamalısınız.

Hipertansiyon tedavisi nasıl olmalıdır?
Kan basıncı, hipertansiyon aşamasına gelmeden önce diyet yoluyla en iyi şekilde düzenlenirken çeşitli tedavi seçenekleri de mevcuttur. Yaşam tarzı düzenlemeleri, hipertansiyon için standart birinci basamak tedavidir. Bu tedaviler;

a)Düzenli fiziksel egzersiz
Doktorlar, hipertansiyonu olan hastaların 30 dakika orta şiddette egzersiz yapmasını önermektedir. Bu, haftanın 5-7 günü yürüyüş, koşu, bisiklete binmeyi veya yüzmeyi içerebilir.

b)Stres azaltma
Stresi önlemek veya kaçınılmaz stresi yönetmek için stratejiler geliştirmek, kan basıncı kontrolüne yardımcı olabilir. Stresle başa çıkmak için; alkol, uyuşturucu, sigara ve sağlıksız yemek kullanımı hipertansif sorunlara neden olacaktır. Bunlardan kaçınılmalıdır. Sigara içmek tansiyonu yükseltebilir. Sigarayı bırakmak hipertansiyon, kalp hastalıkları ve diğer sağlık sorunları riskini azaltır.

c)İlaçlar
İlaçlar genellikle düşük dozda başlatılır. Antihipertansif ilaçlarla ilişkili yan etkiler çoğunlukla azdır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here