Özgün Özmen: Ergenlerde Beden İmajı

0
196

Ergenlik dönemi gelişimsel açıdan pek çok değişikliğin olduğu bir dönemdir. Bu dönemdeki gençler gerek psikolojik gerek zihinsel gerekse fiziksel olan yoğun, ani değişiklikleri bir arada yaşarlar. Bu dönemin sağlıklı atlatılması için meydana gelen bu farklılıklara ergenlerin uyum sağlamasına ihtiyaç vardır. Bu dönem ergenin kişiliğinin şekillendiği, benlik saygısını kazandığı önemli bir süreçtir. Benlik saygısı kişinin kendini önemli ve değerli hissetmesi, kendisi tarafından kabul ve onay görmesidir. Bu kazanımın ilk meyveleri ergenlik döneminde oluşur.

Yapılan araştırmalarda yüksek benlik saygısına sahip kişilerin problem çözme ve uyum sağlama becerilerinin de yüksek olduğu belirtilmiştir. Aksi yönde ise düşük benlik saygısına sahip kişilerde, madde kullanımı, depresif ruh hali, yaşamdan doyum alamama, genel iyilik hali eksikliği ve intihar eğilimi gibi durumların biri veya daha fazlasının görüldüğü tespit edilmiştir (Plummer, 2001).

Benlik saygısının oluşmasını bu dönemde etkileyen en önemli faktörlerden biri beden imajı yani, ergenin bedeninde meydana gelen fiziksel değişimler ve kendisinin bu değişimleri nasıl algıladığıdır. Dolasıyla ergenin kendi bedenini olduğu haliyle kabul etmesi olumlu bir beden imajına sahip olmasını sağlar. Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden Dr. Vesile Oktan ve Doç. Dr. Mustafa Şahin’in 2010 yılında yaptığı ‘’Kız Ergenlerde Beden İmajı ve Benlik Saygısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi’’ adlı araştırmanın sonuçları ülkemizdeki gerçeği ortaya koymak adına oldukça çarpıcıdır. Değerlendirmelere bakıldığında, iki kavram arasındaki ilişki pozitif yöndedir ve bu ilişki kız ergenlerin beden imajından memnuniyetleri arttıkça benlik saygılarının da arttığını göstermektedir. Diğer taraftan beden imajından memnun olmayan kız ergenlerin benlik saygısının azaldığı aynı çalışmada tespit edilmiştir.

İçinde yaşadığımız zamanda, bu duruma sebep olan en önemli etken, ergenlerin sosyal medya kullanımının kontrolsüz bir hale gelmiş olmasıdır. Yalnızca fiziksel özelliklerini ön plana çıkararak sosyal medyada yaptıkları paylaşımlarla milyonlarca beğeni almakta, takip edilen rol model sayılabilecek yaşta olan bazı genç kızlar, kız ergenlere ne yazık ki beden imajı algısı ile ilgili olarak yanlış mesajlar iletmektedirler. Hatta bu özendiriciliğin, yeme bozukluğuna (anaoreksiya nervoza, blumia nevoza gibi) sebep olan çok ciddi yansımaları bile görülmektedir. Çok ünlü olan gerek erkek gerek kız bloggerlarca, birincil olarak verilen mesajların bu yönde olması ve çektikleri videoların içerik açısından çok sığ kalması yalnızca beden algısını olumsuz etkilemekte kalmayıp, ergenlerde pek çok istenmeyen davranış değişikliğini de beraberinde getirmektedir.

Bu durumu engellemek için neler yapılabilir?
Ailelerin çocuklarını, ergenlik döneminde bedenlerinde meydana gelebilecek değişikliklerle ilgili önceden bilgilendirmesi ve hazırlaması gerekir. Ayrıca sağlıklı bir bedenin, görüntüsünden daha önemli olduğu bilincini kazandırmak adına birlikte spor aktiviteleri, doğa yürüyüşleri yapılabilir. Doğru beslenme alışkanlıkları kazandırmak için de aile öncelikle kendisi bilinçlenmeli ve bu anlamda çocuklarına örnek olmalıdır. Yani önemli olanın, sağlıklı ve zinde bir beden olması fikrinden yola çıkılarak, bu mesajın vurgulandığı birlikte geliştirilecek aktivitelerin sayısı artırılmalıdır. Aile içindeki sohbetlerde ise insanların dış görünüşlerine anlam yüklemeyecek diyaloglar kurulmasına dikkat edilmelidir. Ebeveynlerin kendi bedenleri hakkında sahip olduğu olumlu beden imajı aynı zamanda çocuklarının da bu tutuma sahip olmasına sebep olur. Tüm bu ve buna benzer faaliyetlerin çıktıları ise aile ile birlikte geçirilen nitelikli zaman yanında, gençlerin dengeli sosyal medya kullanımına da olanak sağlayacak, hatta kendilerinin yapabileceği boş zaman aktiviteleri hakkında alternatifler üretmesine fırsat yaratacaktır.

Oktan,V., Şahin M., Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, Kız Ergenlerde Beden İmajı ve Benlik Saygısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, 2010
Plummer, D. (2001), Helping Children to Build Self-Esteem: A Photocopiable Activities Book, London.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here