Dr. Buğra Buyrukçu: Lahmacun mu Pizza mı? Hangisi Daha Sağlıklı?

0
79

Lahmacun Arapçadan dilimize geçmiştir bu dilde ki adı “lahm ü macin”dir, et ve yoğurulmuş hamur anlamına gelir. Lahm : Et Macun : Hamur demektir yani etli hamur. İncecik, pide şeklinde açılarak pişirilmiş ekmeğin tarihi, unun bulunuşu kadar eski. Yani, yaklaşık 15.000 yıl öncesine uzanıyor. Ancak belgelere dayanarak söylemek gerekirse kökeni Babilliere dayanıyor ve 5000 yıl boyunca biliniyordu. Kılçıklarından ve kabuklarından ayıklanmış buğdayın taşlar arasında öğütülmesiyle elde edilen un, suyla karıştırılıyor ve düz kil taşlar üzerine yayılarak kömür ateşinde pişiriliyordu. Ortaya, içinde hava kabarcıkları olmayan, mayasız, çıtır çıtır bir ekmek çıkıyordu. Bu ekmeğin üzerine et koyarak tüketiyorlarmış. M.Ö. 2500’lerde mayanın bulunmasıyla birlikte ekmek göz göz kabararak pişmeye başladı.

Lahmacun yapımında kullanılan malzemeler yöreye ya da mevsime göre değişir. Mesela Şanlıurfa ve Mardin’de soğanlı, Gaziantep’te sarımsaklı, Kahramanmaraş’ta ise hem sarımsak hem de soğanlı olarak yapılır.

Ortalama bir fırın lahmacun 240 kaloridir. Eğer ince hamur bir lahmacun yerseniz alacağınız kalori miktarı 180-200 ‘e düşer. Bunun içinde 23 gr karbonhidrat, 11 gr protein ve 11 gr yağ vardır. Özellikle az yağlı et ile yapılan lahmacunlar daha sağlıklı olacaktır. İçindeki yağ miktarı makul seviyelere indirilir ise alınan kalori miktarı da oldukça azalacaktır. Yine sipariş verirken ince hamurlu, çıtır ve bol malzemeli isterseniz alacağınız kalori miktarı oldukça düşecektir.

Lahmacunun sık olarak dürüm yapılarak yenir. Dürüm genellikle maydanoz ile yapılır. Lahmacun istediğiniz de yanına koyu yeşil yapraklı sebzeler isterseniz (maydanoz, nane, roka gibi) ve bununla birlikte tüketirseniz çok daha sağlıklı ve kilo aldırmayan bir besin tüketmiş olursunuz.

Önemli bir konu lahmacunun yanında ne içeceğinizdir. Burada benim tercihim ve önerim ayran olacaktır. Hem daha az kalorili hem de oldukça sağlıklıdır. Şimdi diyeceksiniz ki sıfır kalorili içecekler de hiç risk yok. Evet haklısınız ama bu içececekler vücuda girdiğinde insülin salgılatır. Bu da hızla alınan besinin yağ yapım çemberine girmesini sağlar. Ancak ayran protein ağırlıklı olduğu için vücuttan öncelikle glukagon salgılatır. Bu da şekerin hızla kullanılıp yağ haline getirilmesini engeller.

Pizza İtalyanların bulduğu, hamur işi ağırlıklı bir yemek. Savaş dönemi geliştirilmiş. İtalyan kadınlar yokluktan dolayı hamur üzerine salça, moserella ve benzeri besinleri koyarak geliştirmişler. Napoli’de fırınlar, fakirler için basit bir yemek olarak yapıp satmaya başlamışlar. Ne zaman ki Kraliçe Margarete’in canı pizza çekmiş, hemen Napoli’nin en ünlü pizzacısını ( Pietro’nun sahibi Raffaele Espositos ) saraya çağırıp pizza yaptırmış, işte o zaman tüm insanlar arasında yayılmış.

Pizza, lahmacun gibi 5000 yıllık geçmişi olan bir yiyecek. Ancak tarih bizi pizza konusunda İtalya’ya götürüyor. İtalikler M.Ö. 700’ler de tanrılara yuvarlak, ince hamurdan pideler sunuyorlardı. Dini belgelerde bir de “mensa” dan söz ediliyor. Normal yemek masalarındaki “mensa”nın ne anlama geldiği bilinmiyor. Ama, Romalılar ve komşuları, mayasız buğday hamurundan pişirilen ve üzerine tanrılara sunulacak meyvelerle sebzelerin konduğu ince ekmek tabakasını böyle adlandırmışlardı. Sonradan bu kelime “masa” anlamında kullanılmaya başladı. Kaynaklara göre, hamurun üstüne domuz yağının sürülmesiyle pişirilen “adipatus”, pizzanın bir tür ilk örneğini oluşturuyor.

Üstü malzemelerle süslenmiş ince pideler için “pizza” kelimesinin kullanılması 1790’lara rastlıyor. Bu kelimenin, iyi kızarmış ince pide anlamına gelen Latince’deki “picea”dan geldiği sanılıyor

Pizzanın kalorisi türüne göre değişiyor. Onlarca türü olan pizzanın içine katılanlar kalori miktarının belirleyicisi oluyor. Ancak ortalama malzeme ile yapılan bir dilim pizza (130 gr) ortalama 260 kalori. Bunun içinde 41 gr karbonhidrat, 6,5 gr protein, 11 gr yağ bulunuyor. Sebze ağırlıklı vejeteryan pizzalarda, ince hamur olur ise, 1 dilim pizzada alınan kalori miktarı 95 kaloriye kadar düşüyor.

Tabi pizza içinde yanında tüketeceğiniz içecek önemli. Yemek kültüründe pizza ile ayran içseniz çok komik karşılanırsınız. Bu durumda içeceğiniz her türlü gazlı veya alkollü içecek alınan kalori miktarını arttıracak ve bu da tartıya yansıyacaktır.

Sonuç olarak benim size tavsiyem her zaman için lahmacun olacaktır. Lahmacun siparişi vermeden önce ayranınızı isteyin ve beklerken birkaç yudum için. Siparişinizi bol etli, ince hamurlu ve çıtır olacak şekilde verin. Yanına koyu yeşil yapraklı besinleri (maydanoz, nane, roka gibi) isteyin. Bol içerikli bir dürüm yaparak afiyetle yiyin.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here